Windplan Groen zorgt voor forse reductie stikstof

Windplan Groen was recent veel in het nieuws vanwege stikstof. Windplan Groen zorgt voor een forse beperking van de uitstoot van stikstof. Dat lichten we in dit nieuwsbericht nader toe.

Alleen stikstofuitstoot tijdens de bouw
In het kort komt het erop neer dat er minder stikstof moet worden uitgestoten in Nederland ter bescherming van natuurgebieden. Windturbines zelf stoten geen stikstof uit, maar tijdens de bouw kan wel stikstof vrijkomen door de werktuigen die nodig zijn om de windturbines te bouwen. Om de, weliswaar geringe, hoeveelheid uitstoot van stikstof tijdens de bouw te neutraliseren, worden maatregelen genomen zodat er geen toename is van de stikstof die neerkomt bij natuurgebieden. De stikstofuitstoot wordt gesaldeerd door het laten intrekken van de vergunningen en een bestemmingsplanwijziging voor twee intensieve veehouderijen. De beëindiging van deze twee veehouderijen en de daaraan verbonden stikstofuitstoot compenseert ruimschoots de uitstoot die ontstaat tijdens de bouw van de windturbines. Onder andere De Drontenaar en Omroep Flevoland besteedden hier aandacht aan.

Forse reductie van stikstofuitstoot
Windplan Groen zorgt jarenlang voor een forse reductie van de uitstoot van stikstof die veel groter is dan tijdens de bouw wordt uitgestoten. Naast het beëindigen van de twee agrarische bedrijven heeft dat twee belangrijke oorzaken:

  • De elektriciteit die straks wordt geproduceerd door de nieuwe windturbines, wordt niet geproduceerd door een energiecentrale die draait op fossiele brandstoffen zoals kolen of aardgas. Dit leidt tot een beperking van stikstofuitstoot van circa 740.000 kilo per jaar, gedurende een verwachte exploitatieperiode van de windturbines van circa 25 jaar.
  • Ten behoeve van de windturbines worden er onder andere toegangswegen en kraanopstelplaatsen aangelegd op agrarische grond. Windplan Groen zorgt ervoor dat op die manier circa 57 hectare landbouwgrond in het projectgebied niet meer wordt gebruikt voor landbouw en daardoor niet meer wordt bemest en bewerkt. Dit leidt tot een beperking van stikstofuitstoot van circa 1100 kilo per jaar, voor een verwachte exploitatietermijn van de windturbines van circa 25 jaar.

 

Tijdens de bouw van de windturbines wordt er door bouwverkeer en bouwwerkzaamheden circa 3400 kilo stikstof per jaar uitgestoten, voor een periode van twee jaar. Daarna start de 25-jarige periode, waarin dus jaarlijks meer dan 740.000 kilo wordt bespaard. Dat betekent dat over 25 jaar vele malen meer stikstofuitstoot wordt voorkomen dan tijdens de bouw wordt uitgestoten. Windplan Groen is daarmee een belangrijk instrument om de stikstofuitstoot in Nederland daadwerkelijk terug te brengen.

Sluiten veehouderijen een extra slot op de deur
Tot voor kort werd de uitstoot van stikstof in Nederland beperkt via het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De Raad van State (RvS) heeft recent dit PAS ongeldig verklaard. Het zorgt ervoor dat opnieuw moest worden gekeken naar de mogelijkheden om Windplan Groen door te laten gaan.
Voorafgaand aan de uitspraak van de RvS zijn de besluiten voor het windpark voorbereid met toepassing van het PAS, zoals verplicht was op dat moment. Onder het PAS hoefde Windplan Groen geen maatregelen te nemen om stikstofuitstoot tijdens de bouwperiode te beperken, omdat de uitstoot erg beperkt is, namelijk lager dan de drempelwaarde in het PAS. Door de RvS-uitspraak is het PAS niet meer bruikbaar en kon dus niet meer van de drempelwaarde worden uitgegaan. Daarom is vervolgens een aanvullende beoordeling verricht van de stikstofeffecten van de bouwfase van Windplan Groen.

Uit de aanvullende beoordeling kwam naar voren wat de mogelijke omvang van de stikstofeffecten van de bouwfase kan zijn. Vervolgens hebben we de keuze gemaakt die effecten volledig weg te nemen door te salderen. Daartoe is besloten om juridisch te borgen dat de stikstofuitstoot van twee intensieve veehouderijen wordt beëindigd als mitigatie voor de uitstoot van de bouw van Windplan Groen. Hiermee is juridisch afdwingbaar geborgd dat er per saldo bij de natuurgebieden op geen enkel moment sprake is van een toename van de stikstofdepositie, ook niet tijdens de bouw. Er wordt zelfs een positieve bijdrage geleverd aan de betreffende natuurgebieden aangezien de bedrijfsbeëindigingen veel meer en permanent stikstofdepositie wegnemen dan met de bouw wordt toegevoegd. Zo is een juridisch zorgvuldige besluitvorming tot stand gekomen op basis waarvan Windplan Groen kan worden gerealiseerd.

Wij – Windkoepel Groen (WKG) – waren voorafgaand aan de uitspraak van de RvS over het PAS reeds op zoek naar geschikte locaties in het projectgebied voor kantoor en de opslag van bouwmaterialen tijdens de bouw. Agrarische stallen bleken hiervoor een goede oplossing te bieden.  Naar aanleiding van de uitspraak van de RvS van 29 mei 2019 over het PAS hebben we ons geconcentreerd op stallen met een vergunning  voor het houden van dieren. Door deze vergunningen en de bijbehorende uitstootrechten in te laten trekken en de bestemming te wijzigen naar opslag en kantoor, salderen we ruimschoots de stikstofuitstoot die tijdens de bouw van de windturbines ontstaat.

Tijdelijk dieren in de stallen
Zoals De Drontenaar en Omroep Flevoland schrijven, klopt het dat de stallen leeg hebben gestaan. De agrariërs op deze bedrijven hebben besloten deze weer te vullen. Daarmee ontstond de mogelijkheid voor Windplan Groen om met de agrariërs afspraken te maken over het laten intrekken van hun actieve vergunningen. Op deze wijze heeft Windplan Groen invulling gegeven aan een juridisch solide oplossing voor de saldering van de stikstofuitstoot tijdens de bouwfase van de windturbines.

Meer dan een ‘trucje’
In de media wordt gesteld dat wij met deze stallen een ‘trucje’ toepassen om te voldoen aan de stikstofeisen zonder dat er in de praktijk minder stikstof wordt uitgestoten. Wij nemen met nadruk afstand van deze en vergelijkbare termen.

Door de stikstofuitstoot van de bouwfase van de windturbines te salderen met de stikstofuitstoot van de twee agrarische bedrijven, is er een solide en juridisch correcte oplossing gevonden voor Windplan Groen. Een solide aanpak vonden wij nodig, omdat de doorwerking van de vernietiging van het PAS in de concrete besluitvorming over stikstof complex blijkt, veel tijd kost en de inzichten, standpunten en kennisgevingen van de betrokken overheden door nieuwe inzichten zich blijven ontwikkelen.

De uitstoot tijdens de bouw wordt meer dan gecompenseerd door de maatregelen die nu zijn genomen en de uitstoot die voorkomen wordt in de exploitatie na de bouw is vele malen groter dan de emissie waar in de periode voorafgaand aan de bouw sprake van is.

Het resultaat is dat Windplan Groen doorgang kan vinden en er een snelle start gemaakt kan worden met een project dat in de toekomst daadwerkelijk een belangrijke structurele bijdrage levert aan de beperking van de stikstofuitstoot in Nederland.